Analoog erfgoed in een digitale wereld

In april 2016 bracht ik een bezoek aan mijn kinderen in Utrecht. Lopende door de stad hoorde ik plotseling ‘Purple Rain’ en ‘1999’, twee nummers van de net overleden Prince. Niet van een straatmuzikant of als hinderlijke muzak uit een winkel, nee, gespeeld door het carillon van de Dom. Hemelse klanken, alsof Prince een laatste groet bracht aan de achtergeblevenen. Publiek bleef als aan de grond genageld staan, respectvol en ontroerd. Een indrukwekkend In memoriam door het oudste muzikale massamedium in de lage landen, de beiaard. Al in de zeventiende eeuw schreven buitenlandse reizigers over het klokkengelui in de Nederlandse steden.

De beiaardcultuur in Belgïe wordt tegenwoordig door de UNESCO erkend als voorbeeldpraktijk voor de omgang met immaterieel cultureel erfgoed. Intussen komt de beiaardcultuur ook voor op de Nederlandse lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Ook Cuijk heeft dit belangrijke erfgoed in huis, het carillon in de zuidertoren van de St Martinuskerk.

 

Extra’s – Immaterieel Cultureel Erfgoed – Torenmuziek Cuijk

Bamboe-hengels, diervoeders en verse maden

Soms zou je willen dat de geschiedenis nog verteld kon worden door de personen over wie het allemaal gaat. Dan wordt het echt een verhaal om naar te luisteren, informatief en onderhoudend. Helaas moeten we het af en toe doen met reconstructies en informatie via-via. Wat zou het mooi zijn een serie foto’s te tonen met daaronder gesproken tekst door een persoon die voorkomt op de foto’s of die het allemaal meegemaakt heeft. Misschien dat we binnenkort een projekt starten om dit, foto-series met ingesproken tekst, van de grond te krijgen. Er zijn nog ongetwijfeld veel Kuukse Minse met boeiende verhalen.

Van af vandaag een nieuw venster in de serie Kuukse Minse, over een markante vrouw uit de Kaneelstraat. Tony Christiaans, verkoopster van bamboe-hengels, diervoeders en verse maden.

Extra’s – Kuukse Minse – Tonny Christiaans

Vurige katholieke vrouwen

In 1928 werd de Vrouwelijke Jeugdbeweging van de Katholieke Actie, de Graal, opgericht. De beweging wilde een ‘groot leger van jonge vrouwen’ bijeenbrengen, om ze te beschermen tegen gevaren en, om ze te vormen tot ‘vurige katholieke vrouwen’ die in alles een voorbeeld zijn!

Aan de wieg van deze beweging stond de jezuïet prof van Ginneken, hij besefte dat je niet alle vrome vrouwen als non collectief moest opsluiten in een klooster. De grote wereld daarbuiten zou dan beroofd worden van (zijn woorden): “het allermachtigste wapen ten goede, dat God de man in handen heeft gegeven”.

Ze zijn ver gekomen….

Moderne Tijd – Het Rijke Roomse  Leven – Vrouwelijke gangmakers

Foto afkomstig uit de collectie van de MIAM (Missie Actie Martinusparochie). Excursie rk vrouwengilde st Anna te Cuijk
Vlnr: ………………

NB: De foto’s die we publiceren hebben van af nu een beperkt onderschrift. U zult niet alle namen meer zien. Dat heeft te maken met de nieuwe Europese privacywetgeving die op 25 mei van kracht wordt. Deze wet (de AVG) vereist dat wij zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens. Daar willen we ook aan voldoen, maar dat betekent voorzichtigheid bij het publiceren van data die verwijzen naar (levende) personen. Zonder uitdrukkelijke toestemming is dat zeer riskant, de boetes zijn hoog!. We zouden kunnen zeggen ‘namen bij de redactie bekend’, maar de redactie mag die namen, zonder toestemming van de nog levende personen niet geven.

Het is even afwachten hoe dit in de praktijk gaat werken, wellicht kunnen we te zijner tijd een beroep doen op een ‘gerechtvaardigd belang’, we leggen per slot van rekening de geschiedenis vast en die zullen we toch, op een of andere manier, met u moeten kunnen delen.

Mysterium tremendum et fascinans

Wil een museum succesvol zijn dan is vandaag de dag ‘beleving’ belangrijker dan esthetiek. Er lijkt tegenwoordig überhaupt weer meer behoefte aan beleving en symboliek. En laat die in de katholieke moederkerk nog rijkelijk aanwezig zijn: de stille kloosters, de wierook, de biecht, de zalving, de Mariabeelden, levenslooprituelen, het kan niet op. Maar het religieuze beleven zelf is niet altijd in woorden te vangen. Rudolf Otto sprak in zijn magnum opus ‘Das Heilige’ over het numineuze: “wat ons diep aangrijpt en ontroert zonder dat wij het nu direct kunnen benoemen”. Het blijft een mysterie, overweldigend en fascinerend.

 

Moderne Tijd – het Rijke Roomse Leven – De geur van wierook en net gedoofde kaarsen 3.

De nieuw ingewijde kruisheer zegende zijn ouders. St Agatha

De machtigste vrouw ter wereld?

Zij behoort tot de meest afgebeelde vrouw en moeder ter wereld, laat popsterren ver achter zich. Ze is een cultuurfenomeen en een inspiratiebron voor velen.

Angela Merkel? Beyoncé? Melinda Gates? Nee,……………..Maria.

Moderne Tijd – Het Rijke Roomse Leven – De geur van wierook en net gedoofde kaarsen 2.

Het Rijke Roomse Leven

Het Rijke Roomsche Leven lijkt alweer een eeuwigheid geleden. De secularisering schrijdt onverbiddelijk voort. De verhalen worden verteld voor steeds legere kerken. Of, zoals een buitenstaander oordeelde: ‘Behoorde eerst nog alles aan God toe, het was immers allemaal zijn schepping, tegenwoordig maken ze alles zelf. Velen laten zich ook al niet meer inspireren door Hem. We hebben God arm gemaakt’. Aldus Tuiavvii, een Zuidzee-opperhoofd die ooit door etnologen meegenomen werd op een reis door Europa en zijn ervaringen met onze cultuur met zijn stamgenoten deelde.

Inzegening bromfietsen bij de kerk van Vianen. Pastoor Muskens.

In een aantal vensters gaan we op zoek naar sporen van het religieus erfgoed in het Land van Cuijk. Niet alleen interessant voor kerkgangers, ook voor de Katholieken die de kerk hebben verlaten, of eigenlijk voor iedereen, gelovigen en ongelovigen!

Moderne Tijd – Het Rijke Roomse Leven & De geur van wierook en net gedoofde kaarsen.

Om dit leven ‘onder de kerktoren’ een plaats te kunnen geven, moet men eerst en vooral proberen te begrijpen wat er gebeurd is. ‘Begrijpen’ betekent niet hetzelfde als ‘begrip opbrengen voor’ of rechtvaardigen. Begrijpen houdt geen oordeel in, iets wat vandaag de dag nogal snel gebeurt.

Blijft u de canon de komende weken aandachtig volgen, er worden een aantal vensters geplaatst, eindigend in mei (moederdag) met een venster over ‘vurige katholieke vrouwen’……..die in alles een voorbeeld zijn.

Sporen van het religieus erfgoed in het Land van Cuijk

Mogen protestanten nogal eens recht in de leer zijn, bij katholieken gaan het goede van de schepping, het ware van het geloof en het schone van het aardse leven moeiteloos samen. Na terugkeer van de godsdienstvrijheid in de negentiende eeuw (met dank aan de Fransen) en het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853 herleefde het katholicisme in Nederland. De katholieke kerk begon (opnieuw) systematisch voor haar geloof te werven en te missioneren. Deze emancipatie van de katholieken was zeer succesvol en de katholieke cultuur beleefde een ongekende bloeiperiode, het Rijke Roomsche Leven. Volgende week sporen van het religieus erfgoed in het Land van Cuijk.

Wolven in het Land van Cuijk

Freud en zijn leerlingen beschouwden de droom als een venster op het onbewuste van de persoon. Op dezelfde manier zouden mythen, legenden en sprookjes ons een blik gunnen op de verborgen wensen, ideeën en angsten van de mensheid in haar geheel.

Illustrator Ivan Bilibin, de Tsarenzoon en de grijze wolf

De held moet in de regel ontelbare draken, monsters en schurken verslaan als hij zijn schone wil veroveren. Meest bekende schurk tegenwoordig is de wrede stiefmoeder, maar verhalen over de wolf gaan honderden jaren terug. De fascinatie en angst voor wolven zit heel diep (het Roodkapje syndroom).

De psychoanalytische verklaring laten we maar aan specialisten over, vandaag een venster over de lotgevallen van de wolf in het Land van Cuijk.

 

Vroegmoderne Tijd, Wolven in het Land van Cuijk.

De come-back van de Canis lupus

De wolf is terug in Nederland! Incidenteel worden wolven gespot, maar de aanwezigheid lijkt min of meer een permanent karakter te krijgen. Volgens wolveninnederland.nl heeft een jonge wolvin een maand lang ongezien door het oosten van Nederland gezworven, waaronder ook oostelijk Noord-Brabant. Wolven mijden contact met mensen en kunnen zich ook in het kale winterlandschap goed verbergen.

Wolf pootafdruk Jeroen Helmer, www.wolveninnederland.nl

Volgens een poll van een regionaal dagblad vindt twee-derde van de deelnemers dat de wolf in Nederland thuishoort. Daar dachten ze in het verleden toch wel even anders over.

Volgende week een venster over wolven-netten. De gemeente Cuijk is nog in het bezit van zo’n net, kan weer van pas komen……