Bloed en heldenmoed – de slag bij Katwijk

Motti Golani (Israëlische historicus): “Geschiedenis loopt van het verleden naar het heden. Collectief geheugen loopt van het heden naar het verleden.”

Het verleden wordt steeds vaker ingehuurd om het heden ‘great again’ te maken. Poetin grijpt terug op tsaristisch Rusland, Erdogan op het Ottomaanse Rijk, IS op het kalifaat, China op het machtige Chinees Keizerrijk en Trump op de na-oorlogse dominantie van de States. De leiders streven naar een imaginaire orde gebaseerd op een geloof in gemeenschappelijke mythes.

De geschiedenis is zijn gang al gegaan, het is aan ons om er een verhaal van te maken. Daarbij is het minstens zo belangrijk de nachtmerries te herinneren als de momenten van menselijke triomf.

Een venster over ‘Hoe de duitscher de Maas overstak’ bij Katwijk, mei 1940. Waarschijnlijk het eerste vuurcontact met de Duitsers op Nederlandse bodem. Met verslagen van militairen die deelnamen aan het gevecht. Voor ons zijn het nog slechts feiten, maar voor hen was het menens. En dan de vraag die nooit weggaat…….

Moderne Tijd – Bloed en heldenmoed

korporaal Petrus Lambertus Verplak (†) 10 mei 1940 in rivierkazemat-zuid “daarom geef ik nu manmoedig mijn leven…zo laat ik aan de jongeren een edel voorbeeld achter, hoe men met moed en overtuiging een dood kan sterven voor een verheven en heilig doel”

‘Der Kampf um die Maas’

Oktober is de maand van de geschiedenis. Dit jaar met als thema ‘Opstand’.

Het was de Duitsers in mei 1940 niet alleen om de Nederlandse steden in het westen te doen, minstens zo belangrijk was een spoedige bezetting van Zuid-Nederland. Maar dan moesten ze wel eerst een lastige hindernis nemen; de Maas en haar bruggen. Bij Mook en Katwijk kwam het tot een zwaar gevecht. Met weinig middelen maakten de Nederlandse militairen de Blitzkrieg ietsjes minder blits. Volgende week ‘Der Kampf um die Maas’.

Katwijk – korporaals Kloet, Rothuis en Jaspers als bewakers op de brug

Als de rook om je hoofd is verdwenen

George Washington, Eddy Merckx, Hitler, Sinterklaas, de Gaulle. Die verwacht je niet zo snel in een rijtje. Overeenkomst? Laten we naar een volgend rijtje gaan: Elisabeth-Bas, Oldebarneveld, Schimmelpenninck, Panter. Al warm? Nog een rijtje dan: Agio, Willem II….aha, sigarenbandjes! Alle kinderen sparen wel iets en in de jaren ’50 waren sigarenbandjes erg populair voor in het plakboek. Dat verzamelen ging vlot, er werd nog volop gerookt, ook sigaren. En om de cliëntele te voorzien van hun smoorgerief waren er nogal wat sigarenfabriekjes en winkels met een aanzienlijk assortiment rookartikelen.

Ook in Cuijk, in het venster ‘In de (rook)wolken zijn…’ aandacht voor twee Cuijkse tabaksverkopers.

Extra’s – Op zoek naar de verloren tijd – In de (rook)wolken zijn

de CuijkseCanon verbindt

VERLANGEN NAAR TASTBAAR VERLEDEN

De CuijkseCanon slaagt er telkens in om erfgoed objecten en verhalen te verbinden aan historische processen en perioden om er betekenis aan te geven (voor de academici – historisch contextualiseren).

Bijvoorbeeld: het artikel in het Cuijks weekblad over de Cuijkse beiaardier Siebers ( extra’s – immaterieel cultureel erfgoed – Torenmuziek Cuijk), of de berichten over wolven ( vroegmoderne tijd – wolven in het Land van Cuijk) en de recent verworven status van biosfeer gebied van de Maasheggen ( extra’s – over-leven aan de Maas – de Maasheggen).

Lokale overblijfselen en verhalen krijgen nu eenmaal meer betekenis wanneer je ze in context van regionale, nationale of globale historische ontwikkelingen plaatst.

Blijven lezen dus…..

Bezoek ook eens de site van entoen.nu regiocanons, een verzameling canons uit heel Nederland.

Een reusachtig web, gemaakt van heggen (reprise)

Will Durant: ‘de geschiedenis is als een rivier met zijn oevers. Veel wetenschappers concentreren zich op het bloedige water dat zo vaak door de rivier stroomt. Maar zien niet dat op de oevers mensen toch altijd blijven voortbouwen aan hun bestaan’.

Een citaat dat zo ongeveer alle lokale canons een bestaansrecht geeft. De geschiedenis van de ‘kleyne luyden’, verpakt in een verhaal, spreekt aan en wordt doorgaans goed gelezen.

Over oevers gesproken, er is al een venster over de Maasheggen, misschien wel het oudste cultuurlandschap van Europa. Al meer dan achthonderd jaar gaan natuur, economie en cultuur hier hand in hand samen.

Apple maps

Het belang hiervan wordt onderstreept door de UNESCO, het Maasheggengebied is van nu af een biosfeer gebied. Het kan als voorbeeld gelden hoe we met de natuur moeten omgaan; zonder mens, dier, plant of landschap te kort te doen.

De biodiversiteit zal gehandhaafd worden, de toerist mag genieten van de natuur en ondernemers kunnen er aan verdienen. Er is al een Hagemeester bier op de markt en er zijn gesprekken van boeren uit het gebied met een supermarkt over de verkoop van Maasheggenmelk.

Extra’s – Over-leven aan de Maas – de Maasheggen

 

Na het zomer reces duiken we in de recente geschiedenis van Cuijk, ‘Une Belle Histoire’ – bijna sociologie. Tot die tijd wens ik u een heel mooie zomer.

Voilà l’été!

Analoog erfgoed in een digitale wereld

In april 2016 bracht ik een bezoek aan mijn kinderen in Utrecht. Lopende door de stad hoorde ik plotseling ‘Purple Rain’ en ‘1999’, twee nummers van de net overleden Prince. Niet van een straatmuzikant of als hinderlijke muzak uit een winkel, nee, gespeeld door het carillon van de Dom. Hemelse klanken, alsof Prince een laatste groet bracht aan de achtergeblevenen. Publiek bleef als aan de grond genageld staan, respectvol en ontroerd. Een indrukwekkend In memoriam door het oudste muzikale massamedium in de lage landen, de beiaard. Al in de zeventiende eeuw schreven buitenlandse reizigers over het klokkengelui in de Nederlandse steden.

De beiaardcultuur in Belgïe wordt tegenwoordig door de UNESCO erkend als voorbeeldpraktijk voor de omgang met immaterieel cultureel erfgoed. Intussen komt de beiaardcultuur ook voor op de Nederlandse lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Ook Cuijk heeft dit belangrijke erfgoed in huis, het carillon in de zuidertoren van de St Martinuskerk.

 

Extra’s – Immaterieel Cultureel Erfgoed – Torenmuziek Cuijk

Bamboe-hengels, diervoeders en verse maden

Soms zou je willen dat de geschiedenis nog verteld kon worden door de personen over wie het allemaal gaat. Dan wordt het echt een verhaal om naar te luisteren, informatief en onderhoudend. Helaas moeten we het af en toe doen met reconstructies en informatie via-via. Wat zou het mooi zijn een serie foto’s te tonen met daaronder gesproken tekst door een persoon die voorkomt op de foto’s of die het allemaal meegemaakt heeft. Misschien dat we binnenkort een projekt starten om dit, foto-series met ingesproken tekst, van de grond te krijgen. Er zijn nog ongetwijfeld veel Kuukse Minse met boeiende verhalen.

Van af vandaag een nieuw venster in de serie Kuukse Minse, over een markante vrouw uit de Kaneelstraat. Tony Christiaans, verkoopster van bamboe-hengels, diervoeders en verse maden.

Extra’s – Kuukse Minse – Tonny Christiaans

Vurige katholieke vrouwen

In 1928 werd de Vrouwelijke Jeugdbeweging van de Katholieke Actie, de Graal, opgericht. De beweging wilde een ‘groot leger van jonge vrouwen’ bijeenbrengen, om ze te beschermen tegen gevaren en, om ze te vormen tot ‘vurige katholieke vrouwen’ die in alles een voorbeeld zijn!

Aan de wieg van deze beweging stond de jezuïet prof van Ginneken, hij besefte dat je niet alle vrome vrouwen als non collectief moest opsluiten in een klooster. De grote wereld daarbuiten zou dan beroofd worden van (zijn woorden): “het allermachtigste wapen ten goede, dat God de man in handen heeft gegeven”.

Ze zijn ver gekomen….

Moderne Tijd – Het Rijke Roomse  Leven – Vrouwelijke gangmakers

Foto afkomstig uit de collectie van de MIAM (Missie Actie Martinusparochie). Excursie rk vrouwengilde st Anna te Cuijk
Vlnr: ………………

NB: De foto’s die we publiceren hebben van af nu een beperkt onderschrift. U zult niet alle namen meer zien. Dat heeft te maken met de nieuwe Europese privacywetgeving die op 25 mei van kracht wordt. Deze wet (de AVG) vereist dat wij zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens. Daar willen we ook aan voldoen, maar dat betekent voorzichtigheid bij het publiceren van data die verwijzen naar (levende) personen. Zonder uitdrukkelijke toestemming is dat zeer riskant, de boetes zijn hoog!. We zouden kunnen zeggen ‘namen bij de redactie bekend’, maar de redactie mag die namen, zonder toestemming van de nog levende personen niet geven.

Het is even afwachten hoe dit in de praktijk gaat werken, wellicht kunnen we te zijner tijd een beroep doen op een ‘gerechtvaardigd belang’, we leggen per slot van rekening de geschiedenis vast en die zullen we toch, op een of andere manier, met u moeten kunnen delen.

Mysterium tremendum et fascinans

Wil een museum succesvol zijn dan is vandaag de dag ‘beleving’ belangrijker dan esthetiek. Er lijkt tegenwoordig überhaupt weer meer behoefte aan beleving en symboliek. En laat die in de katholieke moederkerk nog rijkelijk aanwezig zijn: de stille kloosters, de wierook, de biecht, de zalving, de Mariabeelden, levenslooprituelen, het kan niet op. Maar het religieuze beleven zelf is niet altijd in woorden te vangen. Rudolf Otto sprak in zijn magnum opus ‘Das Heilige’ over het numineuze: “wat ons diep aangrijpt en ontroert zonder dat wij het nu direct kunnen benoemen”. Het blijft een mysterie, overweldigend en fascinerend.

 

Moderne Tijd – het Rijke Roomse Leven – De geur van wierook en net gedoofde kaarsen 3.

De nieuw ingewijde kruisheer zegende zijn ouders. St Agatha