‘dat Duitse lijntje’

‘De trein is altijd een beetje reizen’ was ooit een slogan van de nationale maatschappij der Belgische spoorwegen. Reizigers op het Cuijkse perron zullen dat al snel veranderen in ‘de trein is altijd een beetje lijden’, of iets dergelijks. Op tijd rijdende treinen met voldoende zitplaatsen zijn een universele obsessie.

Overvolle treinen, vertragingen, saaie perrons, het doet je verlangen naar de melancholische romantiek van de treinen en stations van de negentiende eeuw. Stoomlocomotieven, indrukwekkend en overweldigend, luxe rijtuigen met pluche bekleding, conducteurs, stationshallen die deden denken aan een paleis, vendeurs en witkielen op het perron. “Le vrai bonheur, ce n’est que dans les gares”, aldus  de Franse schrijver Anatole France.

Het tempo lag lager, maar ‘de trein der traagheid’ was ook een beetje ontwikkeling, een beetje avontuur en vooral, een beetje genieten, van landschappen en mensen. Volgende week een venster over het internationale spoor dat het Land van Cuijk doorkruiste in de negentiende en het begin van de twintigste eeuw, treinverhalen tussen Nederland en Duitsland.

L’arriveé d’un train en gare de La Ciotat, de gebroeders Lumiére 1896.  De trein maakte zoveel indruk dat het onderwerp werd van een van de eerste films.

Spoorslags

Geloof het of niet, ongeveer een eeuw geleden reed er door het Land van Cuijk een hogesnelheidstrein, de Blauwe Brabander. Langzamer dan de TGV en de Fyra, maar wel een die op tijd reed en onderweg geen onderdelen verloor. Binnenkort zet ik u op het juiste spoor.

NBDSLIJN

Maasheggenvlechten

Op 31 maart om 12:00 uur plaatst Ineke Strouken (bij haar afscheid als directeur immaterieel erfgoed) het Maasheggenvlechten op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland tijdens een symposium Vlechtheggen en Heggenvlechten in Schijndel. Maasheggenvlechten is van oudsher een manier om heggen veedicht te maken. Kenmerkend voor de maasheggenstijl is het gebruik van alleen levend materiaal, bij voorkeur meidoorn, dat in de heg aanwezig is. Hierdoor wordt de heg met de jaren steeds sterker en dichter. Maasheggenvlechters gebruiken alleen handgereedschap en werken alleen in de winterperiode. Er wordt vooral in ‘hoog Nederland’ in deze stijl gevlochten.

Kan het mooier? Eerst het venster over het Maasheggenlandschap en dan dit erachteraan!

vlechtwerkpub1

Het geheugen van het land III

Tuiavii, een bewoner van Samoa, die begin vorige eeuw een rondreis maakte door Europa vertelt bij thuiskomst aan zijn stamgenoten hoe wij wonen: “De stenen kisten (flats) met al die mensen, de hoge steenspleten (wegen), die er doorheen kronkelen als lange rivieren, het geraas en getier, de zwarte rook dat er boven zweeft, zonder een enkele boom, zonder een plekje blauwe lucht, zonder wolken – dat alles tezamen noemen de Papalagi (blanken) ‘stad’. De stad is zijn schepping, waarop hij buitengewoon trots is. Er wonen daar mensen, die nooit een boom, nooit een bos gezien hebben, nooit de blote hemel, mensen die leven als de kruipende dieren in de lagunen, die onder de koraalriffen huizen, hoewel die beesten tenminste nog door het frisse zeewater worden omspoeld en de zon met haar warme mond nog tot hen door dringt.” Uit De Papalagi, Erich Scheurmann.

VLINDERMH

Tijd voor ons om erop uit te trekken, de natuur in. Dat kan zelfs heel dichtbij, op fietsafstand kan je genieten van een prachtig natuurgebied dat ook nog eens leest als een geschiedenisboek. Extra’s – Over-leven aan de Maas – de Maasheggen.

Het cement van de samenleving

CBS rapport (2015) ‘Sociale Samenhang’: Het verrichten van vrijwilligerswerk is een belangrijke indicator van maatschappelijke betrokkenheid en participatie. Het gaat om vrijwillige inzet van burgers voor anderen en voor de samenleving. (…) Vrijwilligerswerk heeft naast een maatschappelijke ook een sociale functie. Door het verrichten van activiteiten voor een organisatie kunnen sociale contacten en daarmee sociale netwerken ontstaan die van belang zijn voor de sociale samenhang. De Nederlandse bevolking is over het algemeen positief over de waarde van vrijwilligerswerk voor de samenleving.

Koning Willem-Alexander in zijn eerste troonrede: ’De klassieke verzorgingsstaat verandert langzaam maar zeker in een participatiesamenleving. Van iedereen die dat kan wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving’. Het werden historische woorden: grootscheeps opgepikt door de media, hét woord van het jaar 2013 en inmiddels niet meer weg te denken uit ons collectieve vocabulaire.

Dat is duidelijke taal, vrijwilligers lijken wel het cement van de samenleving. CBS rapport (2015) ‘Sociale Samenhang’: Ongeveer de helft van de bevolking van 15 jaar en ouder heeft zich in 2014 minstens één keer als vrijwilliger ingezet voor een organisatie of vereniging. De meeste vrijwilligers doen dat voor sportverenigingen, scholen, levensbeschouwelijke organisaties en voor verzorging en verpleging.

Cuijk kende in de jaren ’50 ’60 en ’70 een groep vrijwilligers die zich inzette voor een heel specifieke, maar grote groep, de kinderen.

Extra’s – Op zoek naar de verloren tijd – Avontuur Kindervreugd.

Nou dan gaan we naar de speeltuin

De speeltuin, beter bekend als recreatieoord de Messemaker. De Stichting Kindervreugd exploiteerde de Messemaker met speeltuin, kinderbad, camping, restaurant en midgetgolfbaan. En niet alleen dit, de stichting organiseerde ook bus-, boot- en treinreizen voor de jeugd, evenals de intocht van Sinterklaas, het vertonen van speelfilms in de Schouwburg, sportdagen en zo nog wat meer.

Volgende week Avontuur Kindervreugd, hoe een groep vrijwilligers zich jarenlang met hart en ziel inzette voor de Cuijkse jeugd.

Doe nou maar gewoon….

De geschiedenis van de jaren ’60 en ’70 lijkt overvol aan dramatische momenten; conflicten, oproer en opstand. De wereld leek wel bevolkt door nozems, rockers, punkers en boze studenten. Dat is een enigszins vertekend beeld, de kleine luyden leefden hun gewone leventje. Kinderen braaf op school, vader werkend voor het papieren loonzakje, moeder met keukenschort in het huishouden (en ’s avonds naar de moedermavo), warm eten tussen de middag, de waslijn in de tuin, lachen om Snip & Snap en op woensdagmiddag met de kleintjes naar de speeltuin.

Of zoals Will Durant ooit schreef: ‘de geschiedenis is als een rivier met zijn oevers. Veel wetenschappers concentreren zich op het bloedige water dat zo vaak door de rivier stroomt. Maar zien niet dat op de oevers mensen toch altijd blijven voortbouwen aan hun bestaan’.  Zo ook in het Land van Cuijk. Volgende week meer.

Honger naar houvast

“Hoe komt het dat ik ben wie ik ben?”.

Er bestaan tegenwoordig weinig zekerheden, we kunnen bijna nergens meer terecht met ‘zijnsvragen’. Terwijl we wel een behoefte hebben aan een vorm van houvast. Voorheen vonden we dat in kerk, geloof of een ideologie. Maar die zijn voor velen weggevallen. Er is een leegte ontstaan, een horror vacui, want mensen kunnen nu eenmaal niet leven met twijfel, onzekerheden en onbeantwoorde vragen. We hebben een nieuwe kerk nodig. Interessant is de toegenomen belangstelling voor geschiedenis en erfgoed; de populariteit van musea blijft groeien, historische boeken gaan als warme broodjes over de toonbank en er is een ware hausse aan canons. Zij bieden een nieuw houvast met boeiende en interessante verhalen, herkenbaar voor iedereen en zij vervullen die functie voor alsmaar grotere en bredere groepen.

Verhalen over onze eigen cultuur, daar willen mensen graag meer over weten. Daarom wordt de CuijkseCanon regelmatig uitgebreid met vensters, om u te laten zien waar wij de erfgenamen van zijn. Volgend week alvast een voorproefje van een nieuw venster dat begin maart gepubliceerd wordt.

Land van Cuijk / Land van Cocagne

Martijn Katan in Voedingsmythes: “Wat moet je drinken, en hoeveel? Een verwarrend onderwerp. Volgens sommigen drinken we veel te weinig water, anderen zweren bij de rustgevende eigenschappen van thee, en nieuws over gunstige effecten van alcoholica kan in alle tijden en culturen op een enthousiaste ontvangst rekenen.”

Bier flesjes brouwerij Cevelum

Ook in de CuijkseCanon komen bier en barmhartigheid bij elkaar. Een venster over de Cuijkse brouwerij Cevelum. Moderne Tijd – Nieuwe tijd, nieuwe nering – Land van Cuijk / Land van Cocagne.

De Staat van Cuijk

“Geschiedenis loopt van het verleden naar het heden. Collectief geheugen loopt van het heden naar het verleden.” Motti Golani

De Nationale Canon heeft er toe bijgedragen dat veel groepen en gemeenschappen aan de slag gingen met een eigen canon. Veelal wordt de locale canon aangegrepen om de eigen identiteit aan de hand van erfgoed te profileren. Zo ook de Cuijkse Canon die Het Verhaal van Cuijk verteld. Erfgoed krijgt pas betekenis in een verhaal. Dan ontstaat een beeld over vroeger en zijn we in staat die andere tijd (en de onze) beter te begrijpen.

De geschiedenis is zijn gang al gegaan, nu is het aan ons om er een verhaal van te maken.

Start – De staat van Cuijk