Mysterium tremendum et fascinans

Wil een museum succesvol zijn dan is vandaag de dag ‘beleving’ belangrijker dan esthetiek. Er lijkt tegenwoordig überhaupt weer meer behoefte aan beleving en symboliek. En laat die in de katholieke moederkerk nog rijkelijk aanwezig zijn: de stille kloosters, de wierook, de biecht, de zalving, de Mariabeelden, levenslooprituelen, het kan niet op. Maar het religieuze beleven zelf is niet altijd in woorden te vangen. Rudolf Otto sprak in zijn magnum opus ‘Das Heilige’ over het numineuze: “wat ons diep aangrijpt en ontroert zonder dat wij het nu direct kunnen benoemen”. Het blijft een mysterie, overweldigend en fascinerend.

 

Moderne Tijd – het Rijke Roomse Leven – De geur van wierook en net gedoofde kaarsen 3.

De nieuw ingewijde kruisheer zegende zijn ouders. St Agatha

De machtigste vrouw ter wereld?

Zij behoort tot de meest afgebeelde vrouw en moeder ter wereld, laat popsterren ver achter zich. Ze is een cultuurfenomeen en een inspiratiebron voor velen.

Angela Merkel? Beyoncé? Melinda Gates? Nee,……………..Maria.

Moderne Tijd – Het Rijke Roomse Leven – De geur van wierook en net gedoofde kaarsen 2.

Het Rijke Roomse Leven

Het Rijke Roomsche Leven lijkt alweer een eeuwigheid geleden. De secularisering schrijdt onverbiddelijk voort. De verhalen worden verteld voor steeds legere kerken. Of, zoals een buitenstaander oordeelde: ‘Behoorde eerst nog alles aan God toe, het was immers allemaal zijn schepping, tegenwoordig maken ze alles zelf. Velen laten zich ook al niet meer inspireren door Hem. We hebben God arm gemaakt’. Aldus Tuiavvii, een Zuidzee-opperhoofd die ooit door etnologen meegenomen werd op een reis door Europa en zijn ervaringen met onze cultuur met zijn stamgenoten deelde.

Inzegening bromfietsen bij de kerk van Vianen. Pastoor Muskens.

In een aantal vensters gaan we op zoek naar sporen van het religieus erfgoed in het Land van Cuijk. Niet alleen interessant voor kerkgangers, ook voor de Katholieken die de kerk hebben verlaten, of eigenlijk voor iedereen, gelovigen en ongelovigen!

Moderne Tijd – Het Rijke Roomse Leven & De geur van wierook en net gedoofde kaarsen.

Om dit leven ‘onder de kerktoren’ een plaats te kunnen geven, moet men eerst en vooral proberen te begrijpen wat er gebeurd is. ‘Begrijpen’ betekent niet hetzelfde als ‘begrip opbrengen voor’ of rechtvaardigen. Begrijpen houdt geen oordeel in, iets wat vandaag de dag nogal snel gebeurt.

Blijft u de canon de komende weken aandachtig volgen, er worden een aantal vensters geplaatst, eindigend in mei (moederdag) met een venster over ‘vurige katholieke vrouwen’……..die in alles een voorbeeld zijn.

Sporen van het religieus erfgoed in het Land van Cuijk

Mogen protestanten nogal eens recht in de leer zijn, bij katholieken gaan het goede van de schepping, het ware van het geloof en het schone van het aardse leven moeiteloos samen. Na terugkeer van de godsdienstvrijheid in de negentiende eeuw (met dank aan de Fransen) en het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853 herleefde het katholicisme in Nederland. De katholieke kerk begon (opnieuw) systematisch voor haar geloof te werven en te missioneren. Deze emancipatie van de katholieken was zeer succesvol en de katholieke cultuur beleefde een ongekende bloeiperiode, het Rijke Roomsche Leven. Volgende week sporen van het religieus erfgoed in het Land van Cuijk.

Wolven in het Land van Cuijk

Freud en zijn leerlingen beschouwden de droom als een venster op het onbewuste van de persoon. Op dezelfde manier zouden mythen, legenden en sprookjes ons een blik gunnen op de verborgen wensen, ideeën en angsten van de mensheid in haar geheel.

Illustrator Ivan Bilibin, de Tsarenzoon en de grijze wolf

De held moet in de regel ontelbare draken, monsters en schurken verslaan als hij zijn schone wil veroveren. Meest bekende schurk tegenwoordig is de wrede stiefmoeder, maar verhalen over de wolf gaan honderden jaren terug. De fascinatie en angst voor wolven zit heel diep (het Roodkapje syndroom).

De psychoanalytische verklaring laten we maar aan specialisten over, vandaag een venster over de lotgevallen van de wolf in het Land van Cuijk.

 

Vroegmoderne Tijd, Wolven in het Land van Cuijk.

De come-back van de Canis lupus

De wolf is terug in Nederland! Incidenteel worden wolven gespot, maar de aanwezigheid lijkt min of meer een permanent karakter te krijgen. Volgens wolveninnederland.nl heeft een jonge wolvin een maand lang ongezien door het oosten van Nederland gezworven, waaronder ook oostelijk Noord-Brabant. Wolven mijden contact met mensen en kunnen zich ook in het kale winterlandschap goed verbergen.

Wolf pootafdruk Jeroen Helmer, www.wolveninnederland.nl

Volgens een poll van een regionaal dagblad vindt twee-derde van de deelnemers dat de wolf in Nederland thuishoort. Daar dachten ze in het verleden toch wel even anders over.

Volgende week een venster over wolven-netten. De gemeente Cuijk is nog in het bezit van zo’n net, kan weer van pas komen……

De moeder aller tochten – de Cuijkse Blériot race

1959, een zomeravond aan de Maas bij het stadje Cuijk. De hele bevolking op de kade en stadswal, zelfs het oude kerkhof ziet zwart van de mensen. Hooggehoede en kortgebroekte mannen rennen als gekken naar de pont ‘God met ons’. Pastoors verkleed als aristocraten, een fanfare die midden op de Maas de sterren van de hemel speelt, maar liefst drie missen op het bordes van het oude stadhuis en bookmakers die de laatste loten verkopen (en geheime tips geven). Verder een horde journalisten die verslag doet: de NTS (later NOS), radio Luxemburg, de Volkskrant, de Telegraaf, Trouw, de Tijd – de Maasbode, Algemeen Handelsblad, het Parool en jawel, de Friese Koerier. Veel heisa, hilariteit en landelijke aandacht voor Cuijk. Benieuwd?

CuijkseCanon.nl – Extra’s – De moeder aller tochten – de Cuijkse Blériot race.

Na gedaan werk…

Zouden uw grootouders weten wat een nurse-practitioner is? Of wat een game-designer, een webbeheerder, of een software engineer AppTech doet? Nieuwe tijd, nieuwe beroepen en dat geldt omgekeerd natuurlijk ook zo. Als bejaarden praten over een reetveger, een parlevinker of lorrenboer zult u ook even een zoekmachine moeten raadplegen. Het verdwijnen van oude ambachten en beroepen en de komst van nieuwe loopt als een rode draad door onze (economische) geschiedenis.

Frans Werts (links) en Theo van Elst. Werkzaam bij de Gebroeders Basten Kolen – en aardappelhandel. 

De moderne techniek en onze welvaart hebben veel oude beroepen de das omgedaan. Dat is niet erg, er komt ook allerlei nieuw werk bij. Maar intussen zijn er ontzettend veel beroepen waarvan wij geen idee meer hebben dat ze er ooit zijn geweest.  Ook in Cuijk:

Extra’s – Op zoek naar de verloren tijd – Verdwenen beroepen

Fijne Feestdagen

Ook in het nieuwe jaar blijft de canon een baken in een snel veranderende wereld.

Het vertrouwde verleden biedt immers het perspectief dat mensen zichzelf kunnen plaatsen in de stroom van de tijd waarmee ze hun identiteit in het heden kunnen verstevigen. Citaat Sam Wineburg

Ik bof, want ik woon in Cuijk

Het Maartenshof, extramuralisering en verpleegzorg

“Dit kleine vertrek is mijn laatste kamer.Naast het raam staat in de lengte mijn bed – meer een uit zijn krachten gegroeid kinderledikant met houten spijlen rondom.Een kleine meter vanaf mijn voeteneind, tegen de witte muur, staat een klein wit boekenkastje (van Ikea). Er staan wat boeken in en mijn prachtige tiendelige Sesam-encyclopedie. Naast dit boekenkastje een klein ladenkastje, waarin mijn cd’s. Erbovenop wat grammofoonplaten en een stapel boeken.Tegen dezelfde muur een ‘werktafel’ met glazen bovenblad (van Wehkamp), waarop mijn kleine portable Brotherschrijfmachine. De rolstoelleuningen passen precies onder die tafel. Voorts is er een vaste wastafel met spiegel. Niet te vergeten de kledingkast en dan heb je het gehad. Het is een monnikscel maar ik hoef tenminste niet langdurig in de ‘huiskamer’ te verblijven. Iedereen daar is me wezensvreemd.Je zult wel begrijpen dat ik me hier vaak ongelukkig voel. Weg mijn woning op de vierde verdieping van een oud grachtenpand, waar ik achtien jaar zo rustig woonde. Weg mijn oude rotzooi aan meubels en kasten waar ik me thuis voelde. Oud zijn is afstand doen van bijna alles waarmee je je in de loop der jaren hebt omringd. Oud zijn is ook het steeds weer overleven van nieuwe lichamelijke belemmeringen.”

Aldus de in 2015 overleden Nederlandse schrijver Frans Pointl, die de laatste jaren doorbracht in een Amsterdams verpleeghuis. Hij woonde nota bene in een kamer met uitzicht op zijn oude woning. Pointl stond niet bekend als een vrolijke frans en was zeker geen doorsneebewoner. Toch is zijn elegie voor de meeste bewoners en mantelzorgers zeer herkenbaar.

Moderne Tijd – De ouderenzorg in Cuijk – het Maartenshof

personeel Maartenshof