fanfare Caecilia

De toenemende globalisering lijkt een drijfveer voor mensen en gemeenschappen om op zoek te gaan naar lokale cultuur, tradities en erfgoed en die te beschermen. Binnen de cultuurwetenschappen zie je een verschuiving van de blik op culturen ‘ver af’, naar westerse samenlevingen. Dichtbij wordt (weer) belangrijk.

Harmonieën en fanfares vormden belangrijke bouwstenen voor het culturele en sociale leven. Cuijk had beide, de kerkelijke harmonie Gaudete in Domino en de fanfare Caecilia, toegankelijk voor iedereen.

Als er in Cuijk iets te doen was, was fanfare Caecilia van de partij. Koningschieten bij het Gilde, Kloosterfeesten in Sint Agatha, Oranjefeesten, Sesamfeest, gouden huwelijksfeesten, zakenjubilea, de opening van de eerste electrische centrale in het land van Cuijk, enz. enz. Fanfare Caecilia stond altijd klaar de bijzondere gebeurtenissen op te luisteren.

Leest u over de opkomst en neergang van deze ‘goddeloze’ fanfare (geen Sint in de naam en dus tegengewerkt door de pastoor) in het venster van deze maand.

Extra’s – Immaterieel cultureel erfgoed – fanfare Caecilia.

fanfare Caecilia

 

Lichten doven en veergeld gereedhouden

De veerdiensten Katwijk – Mook en Cuijk – Middelaar. Eeuwenlang de vlugste (en kortste) verbinding tussen Oost-Brabant en het Rijk van Nijmegen. Dat hadden de Romeinen al door, maar die gaven de voorkeur aan een brug. Dat was weersonafhankelijk en je kon het in beide richtingen tegelijk gebruiken. En zo denken we er nu weer over; de A73, het spoor en (binnenkort) de fietsers hebben een eigen vaste oeververbinding. Einde veerpont?

vroegere Maasstraat met oude Raadhuis, politiebureau,  hotel Bellevue en veerpont

Drs P:

“We zijn hier aan de oever van één machtige rivier
De andere oever is daarginds, en deze hier is hier
De oever waar we niet zijn noemen wij de overkant
Die wordt dan deze kant zodra we daar zijn aangeland
En dit heet dan de overkant, onthoud u dat dus goed
Want dat is van belang voor als u oversteken moet
Dat zou nog best eens kunnen, want er is hier veel verkeer
En daarom vaar ik steeds maar vice versa heen en weer
Heen en weer
Heen en weer
Heen en weer
Heen en weer

Moderne Tijd – Lichten doven en veergeld gereedhouden

De roerige jaren twintig?

Met de komst van het nieuwe decennium hopen sommigen op een herhaling van de ‘roaring twenties’ uit de vorige eeuw. Maar roerig betekent naast druk en levendig ook onrustig! En dat was het in Cuijk zeker als het gaat over die zo vertrouwde rivier.

Veel Cuijkenaren nu hebben geen idee van de ramp die zich in de nacht van 16 op 17 januari 1920 voltrok.Het water uit de Maas werd even onze grootste vijand. Woest stromend water, de waterwolf, kent een vernietigende kracht.

Er zijn beelden, maar die zijn van na de overstroming, het water was toen weer rustig en gezakt. Geen ‘live’ beelden zoals je tegenwoordig hebt bij iedere ramp. Maar het ontbreken van een live verslag betekent nog niet dat het allemaal wel meeviel. Ook zonder journaalbeelden waren er dode dieren, mensen op het dak van hun huis, veel schade, ontreddering en ellende.

Deze ramp (en de volgende) had misschien voorkomen kunnen worden. Maar een paar jaar later stond Cuijk en omgeving weer blank, in 1926. Welke duistere waarheid komt dan bovendrijven?

Moderne Tijd – De watersnood van 1920 (honderd jaar geleden deze maand)

Met twee subvensters: een prachtig verslag van A van Riet: ‘Beers, den 18 januari 1920’ én een verslag van een redacteur van de ‘Provinciale Noordbrabantsche en ’s Hertogenbossche courant’, met een verontrustend laatste stukje; precies 100 jaar voor deze overstroming werd Cuijk ook getroffen door een waterwolf. Als er sprake is van een 100-jarige interval staat ons dit jaar dus wat te wachten………   

De watersnood van 1920 in Cuijk
Lacto (nu Nutricia)

Cuijk in het Interbellum

In 1975 bracht de Britse rockband Supertramp een vierde album uit. Op de cover, in kleur, een zonnebadende man onder een gele parasol. Radiootje, krantje, cocktail, life’s good. Achter hem, in grijstonen, schoorstenen die veel meer CO2 uitstoten dan in de alarmerende rapporten van het IPCC als absoluut wenselijk gesteld wordt. Onder hem ernstig vervuilde grond met meer PFAS dan onze overheid kan berekenen.

De titel van het album ‘Crisis? What crisis?

2019 wordt het jaar van de crises (meervoud!). Er worden ons apocalyptische scenario’s voorgespiegeld: Bijbelse verhalen over een nieuwe zondvloed door de klimaatverandering, de ondergang van het Avondland door de multiculturele samenleving, het einde is in zicht!

Maar we hebben toch eerder crises overwonnen? In de jaren ’20 en ’30 zag men het ook even niet meer zitten, al helemaal niet na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.

We gaan terug naar Cuijk tijdens het Interbellum, het tijdperk tussen de twee wereldoorlogen.

Moderne Tijd – Morgen gaat het beter

 

Het zwartepieten van een kinderfeest

‘Seksistische’ sprookjes en ‘racistische’ kinderfeestjes, hoe is het toch zo ver kunnen komen?

Ouderen die een kinderfeest misbruiken om misstanden uit het verleden uit te vechten, ouderen die bij voorbaat in de gevangenis opgesloten worden om een aanslag op Sinterklaas te voorkomen, ouderen die met elkaar op de vuist gaan tijdens een kinderfeest, ouderen die zelf als kind heerlijk cowboy en indiaantje gespeeld hebben, maar het nu niet meer gunnen aan hun kinderen, ouderen die … ach.

De VARA had ooit een briljant programma, ‘de stratemaker op zee show’. In dit programma waren de ouders dom en wisten de kinderen het veel beter. Ouders werden zelfs af en toe op het matje geroepen: “Zul je dit nooit meer doen mama/papa? Beloofd”?

Sinterklaas en zwarte Piet zouden graag zien dat dat programma weer terugkomt op TV, prime-time!

Sinterklaas in de Korte Molenstraat.

Voor iedereen die Sinterklaas en zwarte Piet een warm hart toedraagt, geniet met volle teugen van het komende Sinterklaasfeest. Een kinderfeest dat zelfs gevierd wordt als er geen kinderen meer bij zijn!

En dat al 700 jaar lang.

Voor wie toch niet wil luisteren, die gaat….

Extra’s – Immaterieel Cultureel Erfgoed – de Sint op Cuijkse bodem

http://cuijksecanon.nl/de-sint-op-cuijkse-bodem/

Zomertijd

Was er vorig jaar al geruzie over de zomer- dan wel wintertijd (weet u het nog, wat wordt het nu?), dit jaar zorgt de zomer weer voor gesteggel. Is het eens een paar dagen warmer dan 30 graden, duiken er opeens allerlei apocalyptische doemscenario’s op; weer stijgt de zeespiegel verder, extreem weer, hittegolven nog heter, moessons nog natter enz. Terwijl we vroeger toch zo blij waren als de zon een paar dagen scheen.

Een kleine terugblik op de zomermarkten in Cuijk, met vooral foto’s, die zeggen genoeg. Mooie zomer, geniet ervan en tot september.

Extra’s – Op zoek naar de verloren tijd – Zomermarkt Cuijk

Scouting Cuijk

welpen, leidsters ca 1947

Gilwelltekens, maankompas, trekmes, tuidraden, epaulet, vuurboog en paklijst. Voor sommige misschien codetaal, anderen kunnen het uittekenen. Uitrusting en gereedschap van scouts, behorende tot een organisatie die al meer dan honderd jaar bestaat. Ook in Cuijk nog steeds volop aktief. Met behulp van een paar stafleden een venster over scouting in Cuijk, van de oprichting net na de oorlog tot de grote fusie in 1973. In ongeveer duizend woorden een klein overzicht, met veel foto’s.

Extra’s – Immaterieel Erfgoed – Scouting Cuijk

Bezetter en bevrijder bespied

Wij kunnen het ons niet voorstellen hoe het is in een oorlogsgebied te leven. Geschiedenisboeken beschrijven doorgaans de gebeurtenissen abstract; aantallen doden en gewonden, opmars van het leger, successen en verliezen etc. Maar hoe vergaat het de ‘gewone man en vrouw’? Hoe komen die de oorlog, of beter, de dag door? Het aantal personen dat de Tweede Wereldoorlog meegemaakt heeft en er nog over kan vertellen neemt zienderogen af.

Zo af en toe stuit je op een juweelte; een dagboek of brieven uit de oorlog. Antoon van den Berg, wonende op het Hagelkruis in Cuijk, heeft de laatste dagen van de oorlog in zijn eigen woorden , met spelfouten en al, vastgelegd. Een oorlogsdagboek geschreven door een persoon die het overkomt. Zijn verslag van die menselijke catastrofe is nuchter en met aandacht voor de dagelijkse bezigheden. Leven en oorlog lopen door elkaar! Zijn verhaal lezende besef je eens te meer dat de mens een oerdrang heeft tot overleven, om er in iedere omstandigheid maar weer iets van te maken. Sinterklaas wordt gevierd en zoals Antoon schrijft op 27 december 1944: ”Zoo zachtjes aan wend men aan alles, ook aan ’t levensgevaarlijke”.

De aftocht van de Duitser en de intocht van de bevrijder, door Antoon van den Berg.

Moderne Tijd – Cuijk 40-45 – Bezetter en bevrijder bespied

Unieke dagboekfragmenten uit WO II

Zondagavond 3 september 1944: “Gij weet dat de bevrijding voor de deur staat”, klinkt het uit de luidsprekers van Radio Oranje.  Maandag 4 september verkondigt premier Gerbrandy dat “ ..de geallieerde legers de Nederlandse grens overschreden hebben..”. Dat bleek niet waar, maar was voor de Duitsers en collaborateurs voldoende reden om de dag daarop op de vlucht te slaan, het is dan ‘Dolle Dinsdag’.

Wellicht heeft Antoon van den Berg dit aangegrepen om in de pen te klimmen en de gebeurtenissen in Cuijk e.o. aan het papier toe te vertrouwen, waarvoor dank. Zo krijgen we een mooie schets van de bevrijding van Cuijk, in 2019 vijfenzeventig jaar geleden. Antoon woonde op het Hagelkruis, waar nu de Cuijkse Stier (Exporum) staat. Van daar uit had hij een goed zicht op de bewegingen van de troepen en de beschietingen. Volgende week enkele passages uit zijn dagboek.

De veldwachter

Voor de meeste Nederlanders betekende de olympische zomer van 1928 een opwindende kennismaking met de moderne wereld. Ze proefden voor het eerst Coca-Cola, zagen voor het eerst een neger, aten exotisch voedsel zoals Italiaans ijs en Belgische frites! Op 28 juli liep de hele wereld door de poort van het gloednieuwe Olympisch Stadion. Op de tribunes zag sportjournalist Leo Lauer ‘mensch-gewriemel’. Op het veld zag hij ‘Egyptenaren met hun fez. Zoo van sigarettendoosjes afgeloopen’, ‘Schotten met de doezelzakken onder den arm’, ‘Iersche dwergjes’, ‘eenige chocolademannen’.

Voor de meesten een enthousiaste ontmoeting met de rest van de wereld. Maar er was ook weerstand. Voor het eerst deden vrouwen mee aan de atletiek- en turnwedstrijden. Een doorn in het oog van de protestanten. ‘De vrouw, door de sportmanie aangegrepen, verliest haar gevoel voor kieschheid. Dat wat haar siert, dreigt te verdwijnen,’ vond de Anti-Revolutionaire Partij.

En de olympische wielrenners konden niet zo maar de weg op. Officieel moest elke fiets een belastingplaatje hebben (!) en wedstrijden op de weg waren toen nog verboden. Levensgevaarlijk. Bovendien waren er nogal wat burgemeesters tegen de blote benen van de renners. ‘Naaktfietsen’ heette dat. Het kwam voor dat veldwachters hun sabel tussen de spaken staken om de renners aan te houden.

De veldwachter, handhaver van de openbare orde. Was het hebben van gezag en respect ook toen al geen eenvoudige zaak, in de zomer van 1928 is het allemaal goed gekomen. Maar hoe ging dat in Cuijk, hoe werden de burgers hier in het gareel gehouden?

 

Moderne Tijd – De Veldwachter