Het geheugen van het land I

Gajus Julius Caesar in Commentarii Rerum in Gallia Gestarum (Commentaren op de gebeurtenissen in Gallië), beter bekend als de Bello Gallico (Commentaren over de Gallische Oorlog), boek II-17: “…hadden zij jonge boomen gekapt en neergebogen, zóó dat die aan de zijden nog talrijke takken lieten ontspruiten, en daartusschen plantten zij braam- en doornstruiken. Op die wijze vormden deze heiningen bolwerken, alsof ’t wallen waren, door welke men niet alleen niet binnendringen, maar zelfs met den blik niet doordringen kon.” Uit het Latijn 
door 
Dr. J. J. Doesburg.

Voor de geboorte van Christus geschreven, misschien wel de oudste schriftelijke vermelding van het Land van Cuijk. Volgende week meer…

Het Amerika Museum

Nog niet zo lang geleden was er in Cuijk een etnografisch museum, het Amerika Museum. Dit was een klein, maar zeer bezienswaardig museum dat zich, als enige in Nederland, volledig toelegde op de oorspronkelijke culturen van het Amerikaanse continent. Een museum over mensen. Jammergenoeg is het dit museum niet gelukt zich aan te sluiten bij Het Nationaal Museum van Wereldculturen (Afrika Museum, Tropenmuseum en Museum Volkenkunde).

Om het geheugengat te dichten een venster over dit bijna vergeten museum. Extra’s – Op zoek naar de verloren tijd – Het Amerika Museum.

Museum Volkenkunde Leiden

Museum Volkenkunde Leiden foto Hans Peters

Het Museum Volkenkunde bezit een grote collectie artefacten die stuk voor stuk een menselijk verhaal vertellen. Vlak bij station NS Leiden.

St.-Antonius en Martinusgilde Cuijk

Activiteiten van de gilden vormen een belangrijke uiting van de regionale cultuur. Zij verzorgen eigen culturele evenementen en leveren een bijdrage aan plaatselijke feestelijkheden. Ook kunnen ze het historisch karakter van bepaalde manifestaties benadrukken. In het land van Cuijk bestaan al sinds de middeleeuwen schuttersgilden. Waar de andere gilden verdwenen, met name door toedoen van Lodewijk Napoleon, bleven zij bestaan. Een tijdlang sluimerend, maar begin 20ste eeuw weer uit hun slaap gewekt in de hausse van algemene herwaardering van de Brabantse identiteit.

Extra’s – Immaterieel Cultureel Erfgoed – Het St.-Antonius en Martinusgilde Cuijk

gildetochtschieten

Het grootste zandgat van Nederland

Tussen de Maas, de A73 en de provinciale weg N321 ligt een gebied dat een waterrijke historie heeft. In oude tijden vroeg men zich weleens af of dit een stuk van de Maas was dat af en toe droogvalt of land dat regelmatig onder water staat.

Nu ligt er een mammoetplas, de Kraaijenbergse plassen, kortweg ‘de Kraai’. Een korte historie waarbij we u alle heisa rondom de politieke besluitvorming maar besparen. Onder extra’s, Water voor water.

Het promotiebord voor de Kraaijenbergse Plassen op de keersluis haven Katwijk

Feest aan de Maas

Cuijk heeft een zekere reputatie hoog te houden wat betreft feesten. Denk aan het de Kuukse elfkroegetocht met de carnaval en het VierdaagseFeest in de zomer. In het verleden kende Cuijk eenmalige grote feesten: ‘Cuijk 2000 jaar’, de ‘Sesamfeesten’ en de ‘Havenfeesten’. Over dat laatste een nieuw venster in de serie verhalen over (het leven aan) de Maas. Onder extra’s, Over-leven aan de Maas, Feest aan de Maas.

Een eijlant tussen Moock en Catwijck

Sommige beweren dat de vaderlandse geschiedenis geschreven wordt in Amsterdam, Hollando-centrisch. Kan waar zijn en is niet erg, wij vullen dat wel aan en dat heeft niets met een Calimero-gevoel te maken. De slag om de Mookerheide wordt niet herdacht bijvoorbeeld. Dat zal te maken hebben met de verpletterende nederlaag van de oranje’s. Om dezelfde reden wordt er weinig aandacht besteed aan het beleg van Grave in 1674. Ook daar leden de Staatsen grote verliezen.

middelweertcombipub

Toch zijn beide gebeurtenissen erg interessant voor onze canon. In beide verhalen duikt een eiland op, de Middelweert. Tot aan de Tweede Wereldoorlog lag er namelijk tussen Katwijk en Mook een eiland. Voor velen misschien een verrassing, daarom een nieuw venster in de serie over de Maas –  onder extra’s.

Maastollen

Tot op de dag van vandaag is de Maas een belangrijke vaarroute en handelsverbinding. Ook nu is er nog volop scheepvaartverkeer; vrachtverkeer via het water is goedkoop en de rivier verbindt nu eenmaal grote verstedelijkte- en industriegebieden. En waar vervoer is valt geld te verdienen, tegenwoordig via tolkastjes en stickers achter de voorruit van je auto, vroeger gewoon via handje ophouden: stoppen en betalen.

Weer een venster waarin de Maas een rol speelt, Maastollen – onder het venster Over-leven aan de Maas.

de Romeinse brug iterum

Bij een aantal vensters vindt u de opmerking ‘oog in oog met de geschiedenis’, plaatsen van herinnering, bedoelt om de geschiedenis op een andere manier dan via verhalen te beleven. In de canon staat al enige tijd een uitgebreid verhaal over de Romeinse brug. De archeologische vondsten van de Romeinse brug bij Cuijk, zijn overgebracht naar een bewaarplaats op de oude gemeentewerf in Beers. Deze restanten kunt u, op afspraak via de gemeente Cuijk (0485-396600) bezichtigen. Wethouder Rob Poel: “Door ook de restanten van de Romeinse brug toegankelijker te maken, kunnen we een nieuwe mogelijkheid bieden om inwoners én bezoekers van Cuijk kennis te laten maken met ons bijzondere Romeinse verleden.”

onderwaterrestantbrug

onderwaterrestant brug

Watersnood 1926

Na de verschrikkelijke overstromingen van 1880 en 1920 moest het Land van Cuijk nog eenmaal een hoogwaterramp ondergaan. De (laatste?) overstroming van 1926. Daarna was het toch wel welletjes. De Maas werd grondig onderhanden genomen, de techniek moest de tekortkomingen van de natuur verhelpen. Sindsdien lijkt de Maas getemperd…….

Twee vensters erbij, tekst, plaatjes en bewegende beelden van de ramp van 1926.

Beers Dorpsstraat watersnood

de Beersen mensch houdt de voeten droog

Watersnood 1920

Beste Canon-kijkers,

vandaag twee nieuwe vensters, een hoofdvenster over de watersnood van 1920, en daaronder een brief van AJ van Riet uit Beers – een uniek en prachtig ooggetuigenverslag.

Geen of weinig feiten (hoe groot was het gat in de dijk bv) maar veel meer een verledenverbeelding, een blik op het verleden vanuit het perspectief van mensen. Zo kunt u meelezen en -voelen.

Watersnood te Cuijk 17 januari 1920. Met een roeibootje worden de menschen levensmiddelen gebracht.

Watersnood te Cuijk 17 januari 1920. Met een roeibootje worden de menschen levensmiddelen gebracht.